34η Επέτειος του Πολυτεχνείου - Ένα Σύντομο Ιστορικό της Εξέγερσης...

Από την πραξικοπηματική επιβολή της, η Χούντα των συνταγματαρχών, προσπάθησε να εμποδίσει κάθε πολιτική και αντιστασιακή δράση. Απαγόρευσε τις φοιτητικές εκλογές στα πανεπιστήμια και επεδίωξε να ελέγξει την συνδικαλιστική δράση των φοιτητών. Στην προσπάθειά της να «δείχνει» προς τον δυτικό κόσμο ότι οι ελευθερίες στην Ελλάδα λειτουργούσαν, επιστράτευσε με τη βία για να ελέγχει την ΕΦΕΕ (Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας), την δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση των φοιτητικών συλλόγων της χώρας. Οι ενέργειες αυτές είχαν σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία έντονου αντιχουντικού κινήματος στο χώρο των Πανεπιστημίων εντός και εκτός της χώρας. Η πρώτη «διεθνής» αντιστασιακή πράξη ήταν η αυτοκτονία του φοιτητή Γεωλογίας Κώστα Γεωργάκη το 1970 στη Γένοβα της Ιταλίας, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάλυση των δημοκρατικών ελευθεριών στην Ελλάδα. Στη διάρκεια της δικτατορίας οι ελευθερίες λόγου είχαν κατασταλεί πλήρως. Ο τύπος λειτουργούσε σε καθεστώς λογοκρισίας και τα πανεπιστήμια σε καθεστώς κατατρομοκράτησης με προσαγωγές όσων σήκωναν το κεφάλι. Όμως στις 21 Φεβρουαρίου 1973 οι φοιτητές της Νομικής Σχολής κατέλαβαν τα κτήρια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου στο κέντρο της Αθήνας απαιτώντας την ακύρωση του νόμου που προέβλεπε οριστική απομάκρυνση από τα Πανεπιστήμια των «υπονομευτών», καθώς 88 συνάδελφοί τους είχαν ήδη εκδιωχθεί. Το καθεστώς διέταξε την αστυνομία να κάνει έφοδο στη Νομική Σχολή και πολλοί φοιτητές κακοποιήθηκαν από τα όργανα της τάξης.

Τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Σχολή Νομικής θεωρούνται ο προάγγελος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Στις 14 Νοεμβρίου 1973 οι φοιτητές του Πολυτεχνείου κατέλαβαν το κτήριο και άρχισαν να διαδηλώνουν έντονα κατά του στρατιωτικού καθεστώτος. Το απόγευμα της ίδιας μέρας περίπου 1500 φοιτητές κλείστηκαν στη σχολή, συγκρότησαν συντονιστική επιτροπή και κατασκεύασαν ένα μικρό ραδιοφωνικό σταθμό για να μεταδίδουν τα μηνύματα τους: Ψωμί - Παιδεία – Ελευθερία - Εθνική Ανεξαρτησία. . «Κάτω Η Χούντα», «Έξω οι Αμερικάνοι», «Έξω από το ΝΑΤΟ» Ήταν τα κυρίαρχα συνθήματα που φώναζαν οι φοιτητές. Πολύ γρήγορα χιλιάδες εργάτες και νεολαίοι άρχισαν να συγκεντρώνονται μέσα και έξω από τον χώρο του Πολυτεχνείου. Από την επομένη ημέρα λειτούργησε νέος πομπός που η φωνή του έφτανε σχεδόν σε όλη την Αττική. Η ένταση κορυφωνόταν ώρα με την ώρα. Μετά την Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη αλλά και άλλες πόλεις της χώρας, τα συνθήματα ηχούσαν στα χείλη ενός καταπιεσμένου λαού. «Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ Πολυτεχνείου, η φωνή των ελευθέρων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων νέων», «Εδώ Πολυτεχνείου, Λαέ της Ελλάδας, το Πολυτεχνείο είναι ο σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για τη Δημοκρατία». Στο όλο σκηνικό, τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη συμπλήρωναν την επαναστατική ατμόσφαιρα που είχε δημιουργηθεί, με κορυφαίο το «σώπα όπου να ‘ναι θα σημάνουν οι καμπάνες». Οι φοιτητές από τον ραδιοφωνικό σταθμό καλούσαν τους Αθηναίους να εξεγερθούν ενάντια στη Χούντα. Η φωνή τους έβρισκε απήχηση σε μεγάλο αριθμό δημοκρατικών πολιτών. Τις δύο τελευταίες μέρες οι συγκεντρωμένοι ξεπερνούσαν πολλές χιλιάδες. Το κίνημα διογκωνόταν με γρήγορους ρυθμούς, ο καταπιεσμένος δημοκρατικός λαός ξεθάρρευε και διαδήλωνε στην οδό Πατησίων, και συμπαραστεκόταν στους πρωτοπόρους εξεγερμένους φοιτητές.

Την Παρασκευή, 16 Νοεμβρίου 1973, η συγκέντρωση του κόσμου μπροστά από το Πολυτεχνείο και κατά μήκος της οδού Πατησίων, από την Πανεπιστημίου μέχρι και την οδό Αλεξάνδρας, ήταν τεράστια σε αριθμό και έντονη σε παλμό με βροντερά συνθήματα κατά της Χούντας. Η στρατιωτική Χούντα άρχισε να ανησυχεί. Οι φήμες για επέμβαση είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν τις τελευταίες ώρες. Η αστυνομία προσπαθούσε με βίαιο τρόπο να αποθαρρύνει την εξέγερση και τις διαδηλώσεις, αλλά μάταια. Τα ασφυξιογόνα αέρια είχαν ήδη αρχίσει να πέφτουν αλλά παρόλα αυτά το πλήθος δεν αποχωρούσε μέχρι που φάνηκαν τα πρώτα τεθωρακισμένα άρματα στην οδό Πατησίων, προερχόμενα από την κατεύθυνση της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου 17 Νοεμβρίου 1973, περίπου 25 τεθωρακισμένα άρματα μάχης συγκεντρώθηκαν στον χώρο γύρω από το Πολυτεχνείο. Ένα από τα τεθωρακισμένα πήρε θέση ακριβώς μπροστά στην κύρια πύλη. Μετά από αλλεπάλληλες διαπραγματεύσεις συμφωνήθηκε η εκκένωση του Πολυτεχνείου. Η συμφωνία ήταν προθεσμία 15 λεπτών. Όμως σε λιγότερο από 10 λεπτά το τεθωρακισμένο εισέβαλε στον προαύλιο χώρο του Ιδρύματος κατακρημνίζοντας την πύλη του Πολυτεχνείου και σκοτώνοντας κάποιους από τους φοιτητές που βρίσκονταν πάνω ή πίσω από την πύλη. Από τη συχνότητα του «ελεύθερου ραδιοφώνου του Πολυτεχνείου», ακουγόταν η φωνή ενός νεαρού άνδρα να καλεί τους στρατιώτες που είχαν περικυκλώσει το κτιριακό συγκρότημα, αποκαλώντας τους «αδέρφια», να αρνηθούν να υπακούσουν στις στρατιωτικές εντολές και να μην επιτεθούν στα «μαχόμενα αδέρφια» τους. Η φωνή διακρίνεται από έντονη συναισθηματική φόρτιση κατά την απαγγελία των στίχων του εθνικού ύμνου. Λίγο μετά την είσοδο του τεθωρακισμένου άρματος μάχης στον χώρο της σχολής, ο σταθμός σταμάτησε να εκπέμπει. Τα γεγονότα καταγράφηκαν από ξένο δημοσιογράφο, ο οποίος εργαζόταν ως απεσταλμένος της Ολλανδικής και της Βελγικής τηλεόρασης στην Ελλάδα την περίοδο της χούντας. Παρόλο που η εικόνα είναι αρκετά σκοτεινή, είναι τόσο καθαρή ώστε να φαίνεται το τεθωρακισμένο άρμα την στιγμή που ρίχνει την κεντρική πύλη του Πολυτεχνείου, ενώ πάνω στην πόρτα και τις κολώνες βρίσκονταν φοιτητές.

Η κατεστραμμένη πύλη της Πολυτεχνικής Σχολής Αθηνών αποτελεί σήμερα μνημείο των γεγονότων της 17ης Νοεμβρίου 1973. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Χούντας, το βράδυ εκείνο δεν σκοτώθηκε κανένας φοιτητής αλλά απλά σημειώθηκαν κάποιοι τραυματισμοί. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι τουλάχιστον 24 άτομα σκοτώθηκαν. Εκτιμάται πως σημειώθηκαν θάνατοι και στην οδό Πατησίων από πυρά ελεύθερων σκοπευτών, από φανατικούς του καθεστώτος και από αδιάκριτα πυρά που συνεχίστηκαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου, 17 Νοεμβρίου 1973. Εκατοντάδες τραυματίστηκαν και σχεδόν 1.000 άτομα συνελήφθησαν στον χώρο εντός και πέριξ του Πολυτεχνείου, τα οποία κρατήθηκαν για αρκετές ημέρες στα γραφεία της Ασφάλειας Αθηνών και στις εγκαταστάσεις του ΕΑΤ-ΕΣΑ. Πολλοί από αυτούς ξυλοκοπήθηκαν και βασανίστηκαν. Την Κυριακή 18 Νοεμβρίου και τη Δευτέρα 19 Νοεμβρίου οι στρατιωτικές δυνάμεις εμπόδισαν τα πλήθη να συγκεντρωθούν στο κέντρο της Αθήνας και είχαν τοποθετηθεί τεθωρακισμένα άρματα μάχης σε στρατηγικές θέσεις καθώς και περιμετρικά του κτηρίου της Βουλής. Σε ολόκληρη την Ελλάδα επιβλήθηκε ο στρατιωτικός νόμος, απαγορεύοντας συναντήσεις άνω των τεσσάρων ατόμων. Αμέσως μετά την εισβολή στο Πολυτεχνείο εφαρμόστηκε απαγόρευση κυκλοφορίας μεταξύ 19:00 και 05:00. Αρκετοί πολίτες πυροβολήθηκαν επειδή παραβίασαν την απαγόρευση. Σε ολόκληρη τη χώρα 28 φοιτητικοί σύλλογοι διαλύθηκαν και τα περιουσιακά τους στοιχεία κατασχέθηκαν. Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα, τον Ιούλιο του 1974, κάθε χρόνο στις 17 Νοεμβρίου, η ΕΦΕΕ με διάφορες εκδηλώσεις τιμά τη μνήμη των θυμάτων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Η Σχολή κλείνει για τρεις ημέρες από τις 15 Νοεμβρίου, πρώτη ημέρα κατάληψης του κτηρίου από τους φοιτητές το 1973, ενώ στις 17 Νοεμβρίου παραμένουν κλειστά όλα τα σχολεία και πανεπιστήμια της χώρας.

Η πολιτεία, τα ελληνικά κόμματα, φορείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις αποτίνουν φόρο τιμής καταθέτοντας στεφάνια στο μνημείο εντός του χώρου του Πολυτεχνείου, στο οποίο αναγράφονται τα ονόματα των φοιτητών που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης. Ο πρόεδρος της Βουλής κάθε χρόνο κάνει μια προσφώνηση για την επέτειο και τη σημασία της για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα. Οι τριήμερες εκδηλώσεις μνήμης της επετείου ολοκληρώνονται με πορεία της ΕΦΕΕ που ξεκινά από το Πολυτεχνείο και καταλήγει στην Αμερικανική Πρεσβεία, συμβολική πράξη διαμαρτυρίας για την πολιτική υποστήριξη της οποίας έτυχε η Χούντα των Συνταγματαρχών από τις τότε κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Νοέμβριος 2006 ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ κυρίας ΑΝΝΑΣ ΜΠΕΝΑΚΗ-ΨΑΡΟΥΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Αγαπητοί συνάδελφοι, Η Βουλή των Ελλήνων τιμά σήμερα την τριακοστή τρίτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, μιας εξέγερσης που αποτέλεσε την αρχή του τέλους για μία περίοδο που αμαύρωσε την ιστορία της χώρας μας. Το βροντερό «όχι» που φώναξαν οι νέοι άνθρωποι σε ένα καθεστώς χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση, ανελεύθερο και απολυταρχικό, σηματοδότησε την αρχή της νέας πορείας της χώρας μας, μίας πορείας δημοκρατικής, σταθερής, με σεβασμό στις ελευθερίες, στα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν σταμάτησε ποτέ να εμπνέει, όχι μόνο εκείνους που την έζησαν, αλλά κυρίως τους νέους. Τους νέους που μεγαλώνουν σε μία Ελλάδα ισχυρή, σεβαστή από όλους, μία χώρα που επαγρυπνά για να μην εμφανιστούν ποτέ καταστάσεις σαν αυτές που ζήσαμε την περίοδο της δικτατορίας. Τους νέους, απέναντι στους οποίους, όσοι έχουμε αυθεντική εμπειρία από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, οφείλουμε να μεταφέρουμε τη σωστή εικόνα και το πραγματικό νόημα. Γιατί συχνά απειλούν τα ιστορικά γεγονότα κίνδυνοι παραποίησης του αληθινού νοήματος, οφειλόμενοι σε πολιτικές, ιδεολογικές και άλλες σκοπιμότητες. Ιδιαίτερη σημασία και αξία έχει, λοιπόν, η προσπάθεια να μένουμε πιστοί στο ιστορικό νόημα και να μεταφέρουμε σωστά τις ιδέες και τα μηνύματα της εποχής εκείνης στη σημερινή εποχή. Το νόημα του Πολυτεχνείου έχει διαχρονική αξία και το μεγάλο μήνυμά του είναι τούτο: ότι η Δημοκρατία είναι αγαθό σύμφυτο με την Ελληνική ψυχή και πρέπει κάθε στιγμή να διαφυλάσσεται και να υπηρετείται πιστά και χωρίς συμβιβασμούς. Και αυτός ακριβώς είναι ο δικός μας ρόλος, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Βρισκόμαστε εδώ για να υπηρετούμε τη Δημοκρατία που αποκαταστάθηκε με αγώνες και θυσίες. Βρισκόμαστε εδώ για να εξασφαλίζουμε καθημερινά στη νέα γενιά ένα καλύτερο αύριο. Για να λειτουργούμε καθημερινά με πνεύμα ενότητας και συνεργασίας, για να μην επαναλάβουμε λάθη του παρελθόντος. Η θέση της Ελλάδας στον κόσμο και ιδιαίτερα στην Ευρώπη δεν ήταν ποτέ τόσο σημαντική όσο σήμερα. Είμαστε χώρα-υπόδειγμα για τα Βαλκάνια, έχουμε ρόλο και λόγο στις ευρωπαϊκές διεργασίες, είμαστε αξιόπιστος συνομιλητής των λαών της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Η Κύπρος που πλήρωσε βαριά το τίμημα της δικτατορίας έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βρίσκεται ίσως κοντά στην αρχή μιας ευνοϊκής εξέλιξης στο οδυνηρό πρόβλημα της διχοτόμησης. Όλα αυτά κατακτήθηκαν με την επιμονή και τη συστηματική προσπάθεια που ξεκίνησε στη χώρα μας από τη μεταπολίτευση μέχρι και σήμερα. Οι κατακτήσεις αυτές είναι ο καλύτερος φόρος τιμής προς το Πολυτεχνείο και δεν είναι παρά ο καρπός της υγιούς δημοκρατίας που όλα αυτά τα χρόνια κατορθώσαμε να διατηρήσουμε και να προαγάγουμε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, μπορεί να πέρασαν 33 ολόκληρα χρόνια από την εξέγερση των φοιτητών και του λαού, το μήνυμα όμως παραμένει πάντοτε επίκαιρο: καθημερινός αγώνας για την προάσπιση της Δημοκρατίας και της ελευθερίας που απολαμβάνουμε, ενότητα και συνεργασία για το μέλλον που αξίζουμε όλοι μας, και ιδιαίτερα οι νέοι. Ας τιμήσουμε λοιπόν τη την επέτειο, και αφήσουμε τη μνήμη της εξέγερσης να γίνει οδηγός μας για το παρόν και το μέλλον.  4ο Δημοτικό Σχολείο Ελευθερίου-Κορδελλιού (2003) "Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!" Αυτή η φωνή που τρέμει στον αέρα, δεν σου ’στειλε ένα μήνυμα μητέρα, αυτή η φωνή δεν ήτανε του γιου σου, ήταν φωνές χιλιάδες του λαού σου. Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος μπορεί να χρειαστεί και να πεθάνεις για να ζήσουν οι άλλοι. Θα πρέπει να μπορείς να θυσιάζεσαι ένα οποιοδήποτε πρωινό. Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος θα πρέπει να μπορείς να στέκεσαι μπρος στα ντουφέκια!